İnternet

Sosyal Medyanın Türkçeye Etkisi

Sosyal medyanın Türkçeye etkisini incelemeden önce sosyal medyanın hayatımıza girişinin tarihçesine ve kavram olarak ne anlam ifade ettiğine değineceğiz. 1970’lerde başlayıp 1990’lardan sonra hızla artan internet erişimi sayesinde internet kullanımı hızla artmış, 2000li yıllarda ise her kesime ulaşacak bir boyuta ulaşmıştır. 2000’li yıllardan sonra facebook gibi mecralar ilkokul arkadaşını bulmak için kullanılırken yıllar geçtikçe yeni sosyal medya uygulamaları geliştirilmiştir.( twitter,instagram,snap.v.b) sosyal medya uygulamaları arttıkça kullanım alanı da değişmeye başladı. İlk zamanlar eğlenceli vakit için kullanılmaya başlayan bu uygulamalar zamanla ticaret veya tartışma ortamı olarak kullanılmaya başlandı.

Kavram olarak sosyal medya: Zaman ve mekan sınırlaması olmadan mobil tabanlı olarak internet üzerinden, gerek yazı gerekse fotoğraf ve videolarla desteklenip iletişimin birçok kişiye ulaştığı insani bir platformdur.Sosyal Medyanın Türkçeye Etkisi 2

Sosyal Medyanın Oluşturduğu Sorunlar

Sosyal medya mecralarının en önemli özelliği her kesime hitap etmesidir. Yani ilkokulda okuyan bir öğrenci veya orta yaşlı bir esnaf olabilir her kesim rahatlıkla bu mecrayı kullanabilir. Burada sosyal medyanın birçok faydası olduğunu belirtmekle beraber dilimiz açısından sorun teşkil edecek birçok zararının olduğunu da belirtmek gerekir. Bu sorunların başında ilkokul düzeyinde çocukların facebook adreslerinin olması ve facebook’ta kullanılan kavramların günlük hayatlarına sanki Türkçe sözcükmüş gibi kullanmaları örnek verilebilir. Daha detaylı açıklamak gerekirse facebook da gösterilen BEĞEN tuşu Türkçe de beğenmek onaylamak anlamına gelir. Bir arkadaş fotoğrafına bu tuşla beğen denilmesi veya bir şiiri bu tuşla beğen denilmesi elbette olumlu bir davranıştır. Fakat bir cinnet haberine beğen tuşuna basılması çocuklarda bilinçaltına olumsuz bir mesajın gitmesine sebep olabilir ve toplumsal olarak da önemli bir problemdir. Sıkça görmüşüzdür bir kişinin vefatı facebook veya twitter’da yayınlanıyor ve bu binlerce beğeni alıyor. Altta duyguları ifade eden üzücü yorumlar olsa da bu tarz haberlere beğen tuşuna basılması dil dışı gösterge bilimdir. Sosyal medyada dilimize olumsuz etkisi de facebook ve twitter gibi sitelerde kullanılan terimlerin adeta Türkçeymiş gibi kullanılmasıdır. Az önce bahsettiğimiz beğen tuşu günlük kullanımda özellikle yetişme çağındaki gençlerde lıke olarak karşılanmaktadır. Bir youtube kanalı olan lise öğrencisi videosunun beğenilmesini isterken ‘’ eğer beğendiyseniz like tuşuna basabilirsiniz’’ diyor. Like anlam olarak beğen anlamına geldiğini bildiği halde sanki bu da Türkçe bir kelimeymiş gibi kullanabiliyor. Başka bir mecra olan twıtterda da DM özelliği mevcut. DM İngilizce direkt mesaj (direct message ) anlamına gelmektedir.  Twitter kullanıcıları bana mesaj at yerine DM at demeyi daha kolay bir yol olarak görüyor. Günlük hayatımızda da sıklıkla kullanılmaya başlanan bu kelime sana DM attım ya da DM’ye bekliyorum şeklinde kullanılmaya başlandı. Twitter kavramlarından bir diğeri de etiketleme yaparak birçok kişiye ulaşmak için kullanılan # sembolüdür. Dil bilimde # yazıya başlamak veya telefon kullanıcıları için kare olarak adlandırılan bu sembol twitterda hashtag olarak bilinmekte ve kullanıcılara çabuk ulaşma amacıyla kullanılmaktadır.(#okul) Ve birçok twitter kullanıcısı bu tag’a yazın ya da örnek verecek olursak heştegimiz  #edebiyat gibi ifadelerle aslında dilimizde hiç kullanılmayan kavramları yerleştirmiş oluyorlar. TDK baktığımızda heştegin bir karşılığı yok. Türkçede hiçbir anlam ifade etmemesine karşılık İngilizce anlamını bilerek kullanmak dilimizi yozlaştırmaktadır maalesef. Sosyal medyanın bireysel olarak kullanılmasında kişilerin yanlış kullanımı konusuna değindik. Bir başka sorun ise kitle iletişim araçlarının sosyal medyanın Türkçeye olumsuz etkinsinin önünü açmasıdır. Tam olarak neyi kastettiğimi kısacık değinmek istiyorum. Gündelik yaşamımızda sıkça TV gördüğümüz operatör reklamları sosyal medya farkındalığını arttırmak ve hedef kitlesini bu alana yoğunlaştırmak amacıyla reklam stratejilerinde Türkçeden çok yabancı dil kullanıyor. Bunlara bir örnek vermek istiyorum pass, selfy, lifecell Türkçede kullanılmayan kelimelerdir anlam olarak bakacak olursak pass diye bir kavram ne İngilizce ne de Türkçede mevcut değil yalnız dikkat çekme amacıyla sosyal medya mecralarını aynı pakette toplandığını buna mukabil uygun fiyat verildiğini gerek görsele bakarak gerekse seslendirmeden bu anlamı çıkarmaktayız. Ama birçok kişinin anlamını bile bilmediği bir paketi kullandığı aşikar! bir diğeri de self kampanyası yine yabancı bir kelime olan selfnin neyse ki Türkçe anlamı öz çekim demek ama bu reklamda da İngilizce tercih edilmiş. Başka bir diğeri lifecell. life İngilizcede yaşam veya hayat anlamına geliyor burada da yabancı kelimenin hakimiyetini görmekteyiz. Yine iletişim operatörü sosyal medyadan herhangi bir paket seçerek hayat bulacağımızı ima etmiş olabilir ama bunu Türkçe değil de İngilizce belirtmiş. Bunlar sadece örneklerdir bunun gibi her gün evlerimize konuk olan TV reklamları ve gazeteler sosyal medyanın yüksek kullanımını göz önünde bulundurarak geneli İngilizce terimleri kullanıp toplumda kelimelerin normalmiş gibi kullanmamıza neden olabiliyor.

Sosyal Medyayı Faydalı Hale Getirecek Öneriler

TUİKİN verilerine göre evlerin %47,2 si internet kullanmaktadır. Yine Türkiye’de yapılan bir araştırmaya göre internet’in en çok gençlerin kullandığı ve iletişimi sosyal medya üzerinden gerçekleştirdiği gözlenmiştir. Kullanıcıların %85,5 i telefon üzerinden sosyal medyayı kullanmaktadır. Tüm bunlar ele alındığında Türkiye’deki oranın küçümsenmeyecek derecede büyük olduğu anlaşılmaktadır. Hızla gelişen teknolojiye dur demek imkansız ve çağa ayak uydurarak gelişme yolunda sağlam adımlar atmak akıllıca olacaktır. Gelişmeyi takip etmek ve sosyal medyanın doğru kullanılmasını sağlamak için sosyal medya uzmanlarına ihtiyaç vardır. Sosyal medya alanında eğitim almış kişilerin devlet ve özel okullarda öğretmenlik yapması gençleri doğru yönlendirmesi dilimize gelecek zararları en aza indirecektir. Bununla birlikte kitle iletişim araçlarını denetlenmesi ( Radyo, TV, Gazete) Türkçe kullanım için yönlendirmeler yapılması faydalı olacaktır.

Gelişen teknoloji ve sosyal medya mecralarının hızla artmasıyla dilimize geçen yabancı kelimeler dilimizi yozlaştırmış. Anlamını bilmediğimiz kelimeler kullanmamıza sebep olmuştur. Teknoloji ve sosyal medya mecralarını olumlu ve verimli bir şekilde kullanmak için sosyal medya uzmanlarına ihtiyaç vardır. Bu konu göz ardı edilmemeli dilimizi yabancı kelimelerden korumak adına çalışmalar yapılmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu